Copyright 2020 - Institut za pogranična područja. Sva prava zadržana.

Arhivski fond - Načelstvo okruga timočkog - Knjaževac

 

Datum nastanka Vek Lokacija
1839. godine XIX Knjaževac

 

Klasifikacija/kategorija
Dokumentaciono i digitalno nasleđe Proglašeno kulturno dobro  Kulturno dobro od izuzetnog značaja

 

 

Načelstvo okruga timočkog u Knjaževcu osnovano je 1839. godine, kao Načelstvo okružja Gurgusovačkog na osnovu ''Ustrojenie okružni načelničestva i glavne dužnosti sreski načalnika'', kojim se razrađuju ustavna načela za lokalnu upravu iz 1838. godine. Okružje Gurgusovačko imalo je dva sreza, Timočko-zaglavski srez sa sedištem u Gurgusovcu i Svrlјiški srez sa sedištem u Niševcu. Po povratku iz Bukurešta 1859. godine, knez Miloš je svratio u Gurgusovac i varoš je tada dobila novo ime Knjaževac. Knjaževac se do tada zvao Gurgusovac, po ozloglašenoj gurgusovačkoj kuli koja se nalazila na uzvišenju iznad Knjaževca. Gurgusovac je imao važan strategijski značaj, pa je zato bio dobro utvrđen. Utvrđenje se nalazilo na bregu, na kome je sazidana čuvena gurgusovačka kula.

Odlukom o promenama od 23. oktobra 1871. godine, Timočko-zaglavski srez u Knjaževačkom okrugu podelјen je na dva sreza, Timočki i Zaglavski. Zakonom od 15. marta 1890. godine, izvršena je nova administrativna podela Srbije i umesto dvadeset i jednog okruga, koliko je bilo do tada, Srbija je podelјena na 15 okruga. Knjaževački okrug nazvan je Timočkim i imao je tri sreza: Banjski (Sokobanja), Zaglavski (Knjaževac) i Svrlјiški (Derven).

Zakonom od 1896. godine, ukida se okružno načelstvo u Knjaževcu, a sedište Okruga timočkog postaje Zaječar. Novi Timočki okrug imao je četiri sreza: Bolјevački (Bolјevac), Zaglavski (Knjaževac), Zaječarski (Zaječar) i Timočki (Kralјevo Selo). Administrativna podela, 1896. godine, ostala je i posle Prvog svetskog rata, sve do 1922. godine, kada je Kralјevina Srba, Hrvata i Slovenaca podelјena na županijske oblasti sa velikim županima na čelu.

Fond je preuzet 1970. godine (Knjiga prijema br. 319) od Arhiva Srbije. Fragmentarno je sačuvan i sređen po principu slobodne provenijencije, obrađen i urađen kao sumarni inventar i regesta. Fond je kategorisan u građu od izuzetnog značaja. (Sl. gl. SR Srbije, 18/1979). Sadrži građu za period 1842-1896, 1 knjigu, 5 kutija spisa (0,50 m); Knjige 1876: - dnevnik kase Načelstva knjaževačkog za računsku 1876, 1 knjigu; Spise 1842-1896. Građa sadrži: podatke o izgradnji zdanja Okružnog načelstva u Knjaževcu; obaveštenja o odbeglim hajducima i naređenja da se pohvataju i pobiju; obaveštenje da u Knjaževac stiže Knez Miloš Obrenović; obaveštenje Popečitelјa vnutrenih dela upućeno Načelniku knjaževačkom o proterivanju bugarskih familija i savet da se te familije odvrate od dolaska u Srbiju, ali da se sila nikako ne upotrebi; obaveštenja o proterivanju Bugara sa porodicama iz Turske na Krim; podatke o stradanjima bugarskih izbeglica; o dolasku 800 turskih regruta na granicu sa Srbijom; popise narodnih vojnika u timočkom i svrlјiškom srezu; podatke o bombardovanju Beograda od Turaka i što hitnijoj mobilizaciji; o prikuplјanju dobrovolјaca, zdravih i jakih momaka koji će lako podneti ratne tegobe; obaveštenje ministra Unutrašnjih dela o krvavim događajima u Beogradu između Srba i Turaka; o sukobima hajduka sa Turcima i Tatarima; izveštaj upućen ministru unutrašnjih dela iz Pirota da Turci tamo čine razna zlodela; obaveštenje o pojavi kolere u Turskoj; žalbe učitelјa upućene Ministarstvu prosvete iz knjaževačkog okruga zbog mno- gih nedostataka u školama; podatke o finansiranju izgradnje škola, uputstvo Ministarstva prosvete i crkvenih dela o obavezi učitelјa da vode učenike na bogosluženje u crkvu, o dodeli medalјa najbolјim učitelјima od Ministarstva prosvete i crkvenih dela; o pripremama za doček kneza Milana u okrugu knjaževačkom, podatke o kretanju Turske vojske pored granice sa Srbijom, stacioniranju Čerkeza, konjanika na granici, narodu koji se nalazi u zbegovima, napadu dva batalјona Turaka na sela Bela Reka, Vratarnica, Grlište, probleme sa izbeglicama u svrlјiškom srezu, ishrani sirotinje stradale u ratu; Proklamaciju kneza Milana Obrenovića sa pozivom na oružje za oslobođenje i nezavisnost Srbije; o dolasku dr Stevana Mačaja iz Zaječara u Knjaževac zbog velikog broja obolelih od velikog kašlјa; o mobilizaciji knjaževačke, aleksinačke i kruševačke brigade I klase, jer su Turci i Arnauti napali i prodrli u toplički okrug; o mobilizaciji učitelјa i zatvaranju škola; obnavlјanju porušenih školskih zgrada u okrugu knjaževačkom; spisak izložbenih predmeta za izložbu u Parizu 1889. godine iz okruga knjaževačkog; pregled svih opština u okrugu timočkom za 1895, sa najvažnijim podacima; podatke o parnici koje su vodile opštine sela i varoši okružja gurgusovačkog, protivu opštine belopalanačke; odluku o podeli kapitala opštine Dejanovac i Aldinac; podatke o pregledu prihoda i rashoda Okružja gurgusovačkog od Đurđevdana do Mitrovdana, sumi novaca za potrebe kancelarija „đumruka gramadskog i pandiralskog, platnim spiskovima bulјubaša i stražara na karaulama“ (dostupno u Arhivu).

Istorijski arhiv "Timočka krajina" Zaječar
Nikole Pašića 160
19000 Zaječar
tel. +381 (0)19 420 285, 425 490
Ova adresa el. pošte je zaštićena od spambotova. Omogućite JavaScript da biste je videli.
www.arhivzajecar.org.rs

Kontakt

Institut za pogranična područja

Trg oslobođenja 1
19000 Knjaževac

tel/fax. +381 (0)19 436 988
mob. +381 (0)64 8510 264

email. Ova adresa el. pošte je zaštićena od spambotova. Omogućite JavaScript da biste je videli.
Internet. www.ipp.rs

kancelarija u Zaječaru:
Trg Oslobođenja bb
19000 Zaječar

JavaScript must be enabled in order for you to use Google Maps.
However, it seems JavaScript is either disabled or not supported by your browser.
To view Google Maps, enable JavaScript by changing your browser options, and then try again.

Štampa

Pratite nas...