Copyright 2020 - Institut za pogranična područja. Sva prava zadržana.

Lepenski Vir - skulpture

 

Datum nastanka Doba Lokacija
6300 p.n.e. Mezolit Lepenski Vir, Boljetin, Donji Milanovac

 

Klasifikacija/kategorija
Dela sa spomeničkim i umetničkim svojstvima Materijalno/Pokretno/Proglašeno kulturno dobro  Kulturno dobro od izuzetnog značaja

 

 

Iako Lepenski vir deli sa ostalim mezolitskim naseljima Đerdapa standarde lokalne materijalne kulture, kao što su pokretni arheološki materijal (okresano kameno oruđe, oruđe od kosti, roga i zuba divljeg vepra, kameno oruđe), ono čime se izdvaja od ostalih mezolitskih lokaliteta, jeste visok umetnički nivo koji su njegovi stanovnici pokazali izradom velikog broja predmeta od kosti, roga, raznih vrsta kamena, minerala i stena koje su najčešće ukrašavali urezanim apstraktnim ili figuralnim motivima. Među ovakvim predmetima se posebno ističu skulpture i „žrtvenici“ koji su krečnjačkim malterom bili čvrsto zaliveni u podove staništa. Sve skulpture i žrtvenici napravljeni su od oblutaka krupnozrnog peščara i različitih su veličina. U izradi su korišćene dve tehnike, iskucavanje i klesanje, a predstave su najčešće modelovane u plitkom reljefu.

Prema onome što prikazuju, skulpture se mogu podeliti na figuralne i ornamentalne. Na figuralnim skulpturama detaljno je oblikovana samo glava, sa istaknutim obrvama, ušima, nosom i ustima. Riboliki izgled ovih skulptura ukazuje na nesumnjiv uticaj ali i značaj koji je za stanovnike Lepenskog vira imala reka. Na ornamentalnim skulpturama i žrtvenicima najzastupljeniji su motivi meandra, riblje kosti i pletenice. Umetničke manifestacije sa Lepenskog Vira neraskidivo su vezane za arhitekturu, pogrebni ritual i religijska shvatanja njegovih stanovnika. Njihova zastupljenost i raznovrsnost ukazuju na to da je naselje na Lepenskom Viru imalo posebnu ulogu i da je možda predstavljalo sakralni centar mezolitskih zajednica u Đerdapu.

Napomena: Izgradnjom prve brane na Dunavu i formiranjem akumulacionog jezera uzvodno od Kladova najveći broj arheoloških lokaliteta je potopljen. Kad je u pitanju Lepenski vir, otkriveni ostaci arhitekture tj. jedan broj kuća sa trapezoidnom osnovom je sačuvan, izmešten i danas se čuva pod krovom novoizgrađene zgrade Centra za posetioce Lepenski vir. Pokretni nalazi sa ovog lokaliteta čuvaju se u Narodnom muzeju u Beogradu.

SKULPTURE:

DANUBIJUS – shvata se kao biće muške atribucije. Zrelo, primireno, snažno biće iskazuje ova figuralna predstava ljudskoga lika. Masa zaobljenog neraščlanjenog tela izražava, finoćom glatkih gibanja, moćnost I potentnost, skladnu s umetničkim izrazom lica prikazanog bića.

PRARODITELJKA – 51x39 cm Jedina figuralna predstava celog božanskog bića sa detaljima koji doprinose I polnoj atribuciji. Glava ljudskoga lika odvojena je od tela vratom, a telo poligonalno zaobljeno I oblinom zatvoreno bez donjih ekstremiteta (što je slučaj kod svih figuralnih skulptura na L. Viru). Grudi obuhvaćene napred složenim rukama sa šakama I simbolska predstava polnog organa žene, reklo bi se, označavaju ljudsko biće ženske atribucije.

RODONAČELNIK – 52x33 cm Monumentalni portret u natprirodnoj veličini. Glava sa vratom ljudskog lica.

ADAM – 23,2x16 cm Figuralna skulptura modelovana u naturalističkom stilu predstavlja čoveka. Za razliku od lica na kome su naglašeni plastični detalji, telo je nenaglašeno. Likovni izraz prikazanog bića omogućava nam da ga doživimo kao mlado I snažno biće.

 

Republički zavod za zaštitu spomenika kulture Beograd

Upravljač Turstičkog prostora Lepenski Vir d.o.o.
Boljetin bb
19220 Donji Milanovac

tel. 030 501 501
e-mail. Ova adresa el. pošte je zaštićena od spambotova. Omogućite JavaScript da biste je videli.
www.lepenski-vir.rs

Kontakt

Institut za pogranična područja

Trg oslobođenja 1
19000 Knjaževac

tel/fax. +381 (0)19 436 988
mob. +381 (0)64 8510 264

email. Ova adresa el. pošte je zaštićena od spambotova. Omogućite JavaScript da biste je videli.
Internet. www.ipp.rs

kancelarija u Zaječaru:
Trg Oslobođenja bb
19000 Zaječar

JavaScript must be enabled in order for you to use Google Maps.
However, it seems JavaScript is either disabled or not supported by your browser.
To view Google Maps, enable JavaScript by changing your browser options, and then try again.

Štampa

Pratite nas...