Copyright 2020 - Institut za pogranična područja. Sva prava zadržana.

Hajduk Veljko Petrović ’’Zbornik’’

 

Datum nastanka Vek Lokacija
2013. godina XXI Negotin

 

Klasifikacija/kategorija
Literatura Nematerijalno kulturno dobro  Kulturno dobro

 

 

Narodna biblioteka ,,Dositej Novaković“, Negotin objavila je Zbornik povodom dva veka od pogibije Hajduk Veljka Petrovića, slavnog vojvode Prvog srpskog ustanka. Osnovna ideja bila je da se priredi zbornik u kome će biti sabrani značajni, stručni radovi o Hajduk Veljku koji su, prvenstveno, objavljeni u periodici i zbornicima tako da su, do danas, ostali i manje poznati i manje dostupni široj čitalačkoj publici. Tako će i budućim istraživačima biti olakšan rad.

Zbornik ima multidisciplinarni karakter i sadrži ukupno 27 tekstova. Većina zastupljenih tekstova su naučni radovi koji su objavljeni u stručnoj periodici i časopisima, zbornicima radova, ili kao separati. Neki od njih su prezentovani kao referati na naučnim skupovima. Knjiga sadrži radove četiri akademika i četiri doktora nauka.

Članci u Zborniku grupisani su tematski. Predgovor je napisao istoričar Božidar Blagojević, dugogodišnji direktor Istorijskog arhiva u Negotinu. Prvi tekst je Vukovo Žitije Ajduk Veljka Petrovića, kao polazno i obavezno štivo o Hajduk Veljku. Potom sledi tekst S. Vojnovića koji donosi viđenje Veljkovo iz pera drugog njegovog savremenika i poznavaoca – Sime Milutinovića Sarajlije. Značajan tekst iz 19. veka je i Veljkova biografija u Pomeniku znamenitih ljudi od Milana Milićevića. Sledeća dva teksta, akademika Vladimira Stojančevića i dr Milorada Radusinovića, o Veljkovom vojevanju na Niškom frontu 1809. godine i boravku u Požarevcu i okolini faktografski upotpunjuju Veljkovu biografiju. Značajnu dopunu srpskoj istoriografiji čine tekstovi koji daju pregled ruskih, austrijskih i francuskih izvora o Hajduk Veljku, autora dr M. Radusinovića i akademika Slavka Gavrilovića. Rezime prve, vojnoistoriografske celine, predstavlja članak o Hajduk Veljku kao vojniku, akademika i generala Jovana Miškovića. Prava studija armijskog đenerala objašnjava prave razloge tragičnog pada Negotina 1813. godine i ispravlja jednu istorijsku nepravdu.

Referat Milivoja V. Kneževića, prezentovan na Kongresu folklorista u Zaječaru i Negotinu, 1958. godine, obiman i veoma sadržajan, prvi je naučni rad o Hajduk Veljku posle Drugog svetskog rata. Nažalost, iako je prezentovan na skupu u Zaječaru i Negotinu, a potom i objavljen u zborniku, dve godine kasnije, u mnogome je ostao nepoznat široj čitalačkoj publici. Separat Dušana Perovića, istoričara, docenta na Filozofskom fakultetu u Beogradu i Upravnika muzeja Prvog srpskog ustanka, veoma je značajan. Objavljen posthumno, 1976. godine, najavio je (da li se može reći: i inspirisao istraživače?) nova istraživanja, u susret značajnim godišnjicama vezanim za Prvi srpski ustanak. Obiman rad dr Tihomira Stanojevića, Negotinca, predstavljen na naučnom skupu održanom 1980. godine, povodom obeležavanja 175 godina od ''srpske revolucije'' dat je u izvornom obliku. Nešto izmenjena i dopunjena varijanta tog teksta imala je, do sada, tri izdanja (prvo je bilo u tvrdom povezu) u ukupnom tiražu od 3500 primeraka.

Govor akademika Vase Čubrilovića prilikom otvaranja Naučnog skupa u Negotinu organizovanog povodom 170 godina od pogibije Hajduk Veljka i referati dr Vukašina Stanisavljevića i dr Radmile Pešić, prezentovani na skupu i objavljeni u Zborniku, objavljeni pre 30 godina, nisu izgubili ništa od svoje vrednosti. Svi radovi koji su za temu imali Hajduk Veljka zastupljeni su i u ovom Zborniku.

Članak Staniše Vojinovića je pregled pet, do sada malo poznatih, priloga o Veljku, dok Marinko Stanojević daje opis Hajduk Veljka u narodnoj uspomeni. Rezime druge celine predstavlja tekst publiciste Jevrema Damnjanovića o Veljku-junaku.

U radovima Ljiljane Konstantinović, Nikole Plavšića i Đorđa Perića dat je lik Hajduk Veljka u likovnim umetnostima i u VI Mokranjčevoj rukoveti.

Za celovitu sliku o Hajduk Veljku potrebno je sagledati i likove koji su mu najbliži-Čučuk Stanu i braću Milutina-Eru i Miljka u člancima Jovana Đorđevića, Save Jankovića i dr M. Radusinovića. Više prostora je dato Veljkovom najmlađem bratu Miljku, iz više razloga. Po junaštvu je bio sličan slavnom bratu, poginuo je u borbi sa Turcima isto kao i Veljko i njihova tela počivaju zajedno, u porti stare negotinske crkve. Odnos Veljka i braće i njihovo zajedničko ratovanje opisao je publicista Slobodan Lazarević. Njegov tekst, na osnovu knjige (u rukopisu) o Milutinu Petroviću Eri, jedini je, do sada, neobjavljivan rad u ovom zborniku.

''Drugu stranu medalje'' predstavlja članak Time (Timoteja) Rajića o sudskom sporu oko Hajduk-Veljkove zaostavštine, vođenom u Velikom Bečkereku. Na kraju, u referatu Anđelije Radović dat je opis oružja i opreme Hajduk Veljka koja se čuva u Vojnom muzeju u Beogradu.

Uz svaki naslov, data je napomena o izvoru iz kog je tekst preuzet. Radovi su dati u izvornom obliku, jedine izmene izvršene su u bibliografskim napomenama, u skladu sa pravilima bibliografskog citiranja. Velika pažnja posvećena je i likovnim prilozima koji su dati na kraju knjige i znatno dopunjuju sadržaj zbornika. Tu je i novinski tekst o potomcima Veljkovim kao i rodoslov porodice Hajdukveljković.

Slobodno se može reći da je, od svih vođa u Prvom srpskom ustanku, posle Karađorđa, najviše pisano o Hajduk-Veljku. Zbornik se može čitati linearno, kao celina, ili birati članke prema sopstvenom izboru. Iako većinom predstavljaju naučne radove, svi ovi tekstovi su i veoma zanimljivi i čitaju se lako i brzo kao i istorijski romani o Hajduk Veljku. Jer, o Veljku, zaista treba čitati.

Narodna biblioteka "Dositej Novaković"
JNA 2
19300 Negotin
tel. +381 (0)19 524 380
Ova adresa el. pošte je zaštićena od spambotova. Omogućite JavaScript da biste je videli.
Ova adresa el. pošte je zaštićena od spambotova. Omogućite JavaScript da biste je videli.
www.bibliotekanegotin.org.rs

Kontakt

Institut za pogranična područja

Trg oslobođenja 1
19000 Knjaževac

tel/fax. +381 (0)19 436 988
mob. +381 (0)64 8510 264

email. Ova adresa el. pošte je zaštićena od spambotova. Omogućite JavaScript da biste je videli.
Internet. www.ipp.rs

kancelarija u Zaječaru:
Trg Oslobođenja bb
19000 Zaječar

JavaScript must be enabled in order for you to use Google Maps.
However, it seems JavaScript is either disabled or not supported by your browser.
To view Google Maps, enable JavaScript by changing your browser options, and then try again.

Štampa

Pratite nas...