Copyright 2020 - Institut za pogranična područja. Sva prava zadržana.

‘’Manastirište’’

 

Datum nastanka Vek Lokacija
  XVI-XVII selo Gornjane, opština Bor

 

Klasifikacija/kategorija
Arheološka nalazišta Materijalno/Nepokretno kulturno dobro  Kulturno dobro

 

 

Lokalitet ‘’Manastirište’’ sa ruševnim ostacima crkve, udaljen 2 km zapadno od sela Gornjana, smešten je u maloj uvali u podnožju Vrata (Vrac), planinskog prevoja na spoju krečnjačog masiva Velikog i Malog krša.

Pouzdanih istorijskih podataka o nastanku i načinu života manastira nema. Kao arheološko nalazište ovaj lokalitet je rekognosciran 1962. godine kada je Muzej u Boru obavio i probna iskopavanja; a arheološki je istraživan u dve kampanje 2001. i 2002. godine. Lokalitet je decenijama uništavan od strane samozvanih istraživača (posebno su stradali nadzemni ostaci crkve).

Crkva je duga 14 m, a široka 8 m mereno od spoljnih ivica zidova. Ima pravougaonu pripratu i naos sa plitkim pravougaonim pevnicama i polukružnom apsidom na istočnoj strani. Prostor naosa je pilastrima koji predstavljaju produžetke poprečnih zidova pevnica podeljen na tri traveja, prostraniji središnji i dva uža – istočni i zapadni. Zidovi su građeni od krupnijih blokova sige u gornjim partijama i u kombinaciji krupnijih blokova i manjih komada pritesanog kamena u donjim. Kao vezivo korišćen je krečni malter. Temelji su načinjeni od sitnijeg kamena i krupno lomljenog kamena izmešanih sa zemljom i malterom. Očuvanost zidova je neujednačena. Pod nije sačuvan.

Prema utvrđenom izgledu plana, crkva se može svrstati u veliku grupu hramova tzv. Obnovljenog raškog tipa. Kao bliže paralele izdvajaju se iz crkve XVI i XVII veka sa prostora srpskog Podunavlja (manastiri Tronoša, Majstorovine, Dobrilovine).

Prilikom arheoloških istraživanja naišlo se i na dva groba bez priloga, jedan u priprati crkve, a drugi uz južni zid, sa spoljne strane.

Literatura: Janković Đ. i Vuksan M., 2004: Oblast Bora u srednjem veku: Bor i okolina u praistoriji, antici i srednjem veku, Bor-Beograd, 279.

Zavod za zaštitu spomenika kulture Niš
Dobrička 2
18000 Niš
tel. 018/523-414, 018/523-412;
e-mail: Ova adresa el. pošte je zaštićena od spambotova. Omogućite JavaScript da biste je videli.
www.zzsknis.rs

Kontakt

Institut za pogranična područja

Trg oslobođenja 1
19000 Knjaževac

tel/fax. +381 (0)19 436 988
mob. +381 (0)64 8510 264

email. Ova adresa el. pošte je zaštićena od spambotova. Omogućite JavaScript da biste je videli.
Internet. www.ipp.rs

kancelarija u Zaječaru:
Trg Oslobođenja bb
19000 Zaječar

JavaScript must be enabled in order for you to use Google Maps.
However, it seems JavaScript is either disabled or not supported by your browser.
To view Google Maps, enable JavaScript by changing your browser options, and then try again.

Štampa

Pratite nas...