Lični fond - Nikola Pašić (1858-1926.)

 

Datum nastanka Vek Lokacija
1858. godine XIX Zaječar

 

Klasifikacija/kategorija
Dokumentaciono i digitalno nasleđe Proglašeno kulturno dobro  Kulturno dobro od velikog značaja

 

 

NIKOLA PAŠIĆ (1845-1926)

Nikola Pašić rođen je 19. decembra 1845. godine u Zaječaru. Osnovnu školu završio je u Zaječaru, prva dva razreda gimnazije u Negotinu, treći i četvrti u Zaječaru, a peti i šesti u Kragujevcu. Na Beogradskoj Velikoj školi počeo je da studira tehniku, odakle je, kao odličan đak, poslat od države 1868. godine da produži studije u Cirihu. Nikola Pašić se vraća u zemlju 1873. godine i odmah postaje inžinjer Ministarstva građevine. U to vreme u Srbiji nije bilo nikakvih političkih sloboda. Ustav je sputavao politički život i to je dalo povoda Pašiću i ostalim omladincima školovanim u Švajcarskoj da otpočnu borbu. Radikalski predstavnici prvi put ulaze u Skupštinu 1. novembra1878. godine, a već 1880. godine pri Narodnoj Skupštini obrazuje se klub radikalskih poslanika pod predsedništvom Nikole Pašića. Posle Timočke bune, Preki sud u Zaječaru na smrt je osudio 94 lica, a njih 1200 poslato je na robiju. Među osuđenima na smrt bio je i Nikola Pašić. Saznavši za hapšenje drugova, Pašić preko Save prelazi u Zemun a zatim kroz Austriju u Bugarsku dolazi u Kulu. U emigraciji je Pašić ostao dve godine. Posle abdikacije Kralja Milana, 1889. godine, Pašićev povratak predstavljao je pravi trijumf za Radikalnu stranku, koja je u Skupštini dobila sve mandate. Bio je predsednik Beogradske opštine, predsednik vlade i Narodne skupštine, predsednik ministarskog saveta, opunomoćeni ministar u Rusiji, ministar inostranih dela, finansija i građevine. Umro je 10. decembra 1926. godine u Beogradu. Fond je preuzet u Arhiv na razne načine, najčešće otkupom od privatnih lica (Knjiga prijema br. 505, 606, 614, 616, 618, 637, 668, 714, 745, 772). Sređen je tematski i hronološki. Fond je obrađen i urađeni su sumarni inventar i regesta. U fondu se nalaze dokumenti pisani na nemačkom jeziku. Fond je kategorisan u arhivsku građu od velikog značaja (Lista kategorije od velikog značaja, Arhiv Srbije, 1998.) Sadrži građu za period 1858-1926, 1 kutiju spisa (0,10 m).

Spisi (1858-1926)

Građa sadrži: lična dokumenta, svedočanstvo Nikole Pašića sa Politehnike u Cirihu, beležnice, projekat zgrade crkve u Požarevcu, odlikovanja, diplomatski pasoš, poreske knjižice, govore Nikole Pašića, liste kandidata za predsednika Narodne skupštine na kojima je Nikola Pašić, dokumente koji se odnose na vreme kada je Nikola Pašić bio u emigraciji, dokumente o boravku Pašića u Rusiji, o godišnjim zborovima radikala, o pokušaju atentata na kralja Milana, o imenovanju Nikole Pašića za člana Državnog saveta, o ekonomskim pritiscima Austrougarske na Srbiju, ultimatum austrougarske vlade Srbiji povodom sarajevskog atentata, telegram Austrougarske vlade Nikoli Pašiću kojim objavljuju rat Srbiji, o ratnim ciljevima Srbije, beleške o stvaranju jedistvene jugoslovenske države, prepisku Nikole Pašića za vreme povlačenja srpske vojske preko Albanije i Crne Gore, porodičnu prepisku Nikole Pašića, ilustrovani materijal i drugo. Obaveštajna sredstva: sumarni inventar, regesta. Arhivska građa delimično dostupna u Arhivu. Napomena: 219 dokumenata ovog fonda nalazi se kao postavka u Memorijalu Nikole Pašića u Zaječaru.

Istorijski arhiv "Timočka krajina" Zaječar
Nikole Pašića 160
19000 Zaječar
tel. +381 (0)19 420 285, 425 490
Ova adresa el. pošte je zaštićena od spambotova. Omogućite JavaScript da biste je videli.
www.arhivzajecar.org.rs