Muzej timočke bune

 

Datum nastanka Vek Lokacija
60-ih godina XIX veka XIX Boljevac

 

Klasifikacija/kategorija
Znamenita mesta i spomen obeležja Proglašeno kulturno dobro Kulturno dobro od velikog značaja

 

 

Muzej Timočke bune u Boljevcu nalazi se u rekonstruisanoj zgradi nekadašnje stare apsane (zatvora), u kojoj su tokom istoimene bune bili zatvoreni pobunjenici iz celog crnorečkog kraja. Otvoren je 1983. godine - na stogodišnjicu Timočke bune. Konzervatorsko-restauratorske radove radio je Zavod za zaštitu spomenika kulture iz Niša, pod čijom je muzej i zaštitom od 15. maja 1980. godine.

Apsana je izgrađena 1860. godine, kada je knez Miloš Obrenović proglasio Boljevac sedištem sreza. Javni objekti kao što je apsana i crkva, čija je izgradnja završena 1861. godine, bile su neophodne institucije za novo administativno sedište koje je Boljevac imao. U zgradi apsane bila je koncentrisana sva upravna i sudska vlast.

Postavka muzeja prati vreme pre Timočke bune, početak bune (koja je nastala kao reakcija na birokratsku vladu i apsolutistički način vladavine Milana Obrenovića), borbu narodne i stajaće vojske, organizaciju vojske 80-ih godina XIX veka, stanje stanovništva s kraja XIX veka, najznačajnije ličnosti vezane za bunu... sve do gušenja bune oličene u Prekom sudu. Muzej sadrži bogatu kolekciju dokumenata iz 1883. godine kao što su: Zakon o ustrojstvu vojske, Ukaz o razrešenju vlade Milana Piroćanca i postavljanju vlade Nikole Hristića, pismo komandanta čestobrodičkog odreda, pukovnika Mihajla Srećkovića glavnom komandantu stajaće vojske, Smrtne presude Prekog suda pojedinim vođama pokreta i mnoga druga. Pored dokumentacije, najveći deo zbirke muzeja predstavljaju fotografije ličnosti koje su odigrale presudnu ulogu u Timočkoj buni: kralja Milana Obrenovića (za vreme čije vladavine je donet Zakon o ustrojstvu vojske 1883. godine, nakon čega je usledilo oduzimanje oružja od vojnika što je dovelo do pobune), Milija Petrovića, Dobrosava Petrovića, Ljube Didića, Ace Stanojevića, Ljube Božinovića, Vladimira Zebića i mnogih drugih. Veliki deo muzeja predstavljaju ilustracije sa prikazima ljudi iz tog perioda (žitelja sela), narodne vojske, stajaće vojske i događaja kao što su: “Predavanje oružja”, “Čitanje vladine naredbe i poziv na izručenje oružja”, “Napad stajaće vojske na narod i narodnu vojsku kod banjske klisure”... Svoje mesto u postavci našla je i umetnička zbirka sa akvarelima i crtežima takođe vezanim za Timočku bunu, kao što su akvareli D. Miškovića: akvarel sa izgledom seoske mehane u selu Lukovu (pred kojom su sredinom oktobra 1883. godine počeli nemiri pobunjenika), akvarel sa izgledom zgrade opštine u Krivom viru, crtež sa izgledom apsane; zatim crteži E. Dekera sa izgledom ulice u Banji, crtež sa prikazom zgrade u kojoj je održan dogovor pre izbijanja bune... Pored toga, zbirka sadrži predmete i oružje iz tog perioda, kao i medalje kojima su nagradjeni oni koji su hvatali pobunjenike.

U Muzeju je izložen i deo zavičajne zbirke gde se mogu videti preslice, stare vunene čarape, kao i pojedini elementi pribora za ručavanje.

Muzej zauzima poršinu od 104 m2, dužine je 16.5 m i širine 6.3 m.

Narodni muzej Zaječar
Dragoslava Srejovića 2
19000 Zaječar
tel. +381 (0)19 422 930
www.muzejzajecar.org
Ova adresa el. pošte je zaštićena od spambotova. Omogućite JavaScript da biste je videli.